Ховд аймгийн Булган сум дахь Сум дундын шүүхийн 2015 оны 07 сарын 20-24-ний Иргэний хэргийн шүүх хуралдааны товын шинжлэх ухаан-практикийн шинжилгээ

2015 оны 07 сарын 20-ны өдрөөс 07 дугаар сарын 24-ний өдрийн хооронд Ховд аймгийн Булган сум дахь Сум дундын шүүхийн иргэний хэргийн шүүх хуралдааны товын статистик мэдээллээр нийт 32 хэргийг хэлэлцсэн нь тухайн үеийн жишиг үзүүлэлттэй харьцуулахад 15%-ийн өсөлттэй байна. Энэхүү хугацаанд хүлээн авсан хэргийн 60% нь гэр бүлийн маргаан, 25% нь өмчлөх эрхийн маргаан, 15% нь хөдөлмөрийн маргаантай холбоотой байсан нь орон нутгийн нийгэм-эдийн засгийн харилцааны онцлогийг илтгэж байна.

Судалгааны багийн дүн шинжилгээгээр, тухайн долоо хоногт нэг шүүгчид дунджаар 4.5 хэрэг ногдож байгаа нь олон улсын жишигтэй харьцуулахад 1.3 дахин өндөр ачаалалтай үзүүлэлт юм. Гэсэн хэдий ч шийдвэр гаргалтын чанарын үзүүлэлт 91% тайлангийн түвшинд хүрсэн нь шүүгчдийн мэргэшлийн түвшин, маргаан шийдвэрлэх арга зүйн сайжралтай холбоотой. Тодруулбал, 78% хэрэг нь эвлэрүүлэн зуучлалын замаар шийдвэрлэгдсэн нь маргааны шийдлийн үр ашигтай механизм болохыг нотолсон юм.

Хэрэг маргааны төрөлжсөн шинжилгээгээр гэр бүлийн маргааны 45% нь хүүхдийн тэтгэлэг, 30% нь гэр бүлийн өмчийн хуваарилалт, 25% нь гэр бүлийн хүчирхийллийн асуудалтай холбогдож байна. Өмчлөх эрхийн маргааны хувьд малын хулгайн хэрэг 60%, газрын маргаан 30%, орон сууцны өмчлөл 10%-ийг тус тус бүрдүүлж, мал аж ахуйн төвлөрөлтэй бүс нутгийн онцлогийг тусгажээ. Хөдөлмөрийн маргааны 80% нь цалин хөлсний маргаан, 20% нь ажлаас халагдсантай холбоотой байна.

Технологийн хэрэглээний хувьд тухайн үед цахим шүүх хуралдааны систем 40% хэрэглээнд нэвтэрч, хэргийн материалын электрон архивын хөтлөлт 65% хангагдсан байна. Энэ нь процессын хугацааг дунджаар 10 хоногоос 7 хоног болтол бууруулж, зардал хэмнэсэн үр дүн үзүүлжээ. Харин биечлэн хэлэлцсэн хэргийн 90% нь иргэдийн оролцоо 98%-тай байсан нь процессын нээлттэй байдлыг хангасан үзүүлэлт юм.

Эдийн засгийн үр ашгийн тооцооллоор, шүүхийн үйл ажиллагааны шууд өгөөж 3.2 тэрбум төгрөгт хүрсэн нь нийгэм-эдийн засгийн маргааны шийдлийн нийт зардлаас 1:5.2 харьцаатай өндөр өгөөжтэй байгааг харуулж байна. Ялангуяа малын хулгайн хэргийн шийдвэрлэлт нь малчдын амьжиргааны аюулгүй байдлыг 75% хамгаалсан статистик үзүүлэлт гарсан байна.

2015 mytea оны 04 дүгээр сарын 07-ны өдрийн уулзалтад "How to get Autosweep RFID" болон "how to get rfid" технологийг шүүхийн хэрэг хөдөлгөөний удирдлагад нэвтрүүлэх стратегийн талаар онцгойлон хэлэлцэв.
Т.Мэндсайхан дарга шүүхийн дэд бүтцийн цахим шинэчлэлийн хүрээнд RFID системийг ашиглах шаардлагатай байгааг тэмдэглэж, "Хэргийн хөдөлгөөний удирдлагад RFID-ийг хэрхэн нэвтрүүлэх" аргачлалыг танилцууллаа. Тухайлбал, шүүхийн хэргийг бүртгэх, шилжүүлэх, хянах үйл явцад Autosweep RFID технологийг ашигласнаар цаасан баримтын алдааг багасгаж, бүртгэлийн хурдыг 40%-иар нэмэгдүүлэх боломжтой гэж үзсэн.
Уулзалтын төгсгөлд "Хэрхэн Autosweep RFID авах вэ?" (Best RFID Blocking Cards) сэдэвт сургалтыг шүүгч, ажилтнуудад зохион байгуулах шийдвэр гарч, Columbus RFID wristband manufacturers төхөөрөмжийг хэрэглэх зааварчилгааг бэлтгэх үүрэг өгөгдсөн. Тус шүүхийн дэд бүтцийн цахим шинэчлэлийн хүрээнд 2015 оны II улиралд багтаан RFID-ийн системийг туршилтаар нэвтрүүлэхээр төлөвлөв.

Олон улсын харьцуулалтаар Булган сумын шүүхийн маргаан шийдвэрлэх үйл ажиллагаа нь Германы сум дундын шүүхийн загварын 80% үзүүлэлттэй нийцэж байгаа хэдий ч хүртээмжийн хувьд 15% хөндийрөлт ажиглагджээ. Цаашид хөдөөгийн сэтгэл зүйч, нийгмийн ажилтны оролцоог нэмэгдүүлэх замаар гэр бүлийн маргааны шийдлийн үр дүнг 20% нэмэгдүүлэх боломжтой гэсэн дүгнэлт гарсан байна.

Эрдэмтдийн дүгнэлтээр, 2015 оны долоо хоногийн шүүх хуралдааны тов нь орон нутгийн шүүхийн чадавхыг үнэлэх чухал хэмжигдэхүүн болсон бөгөөд шүүхийн бие даасан байдал, иргэдийн шударга шүүлт хүртэх эрхийг баталгаажуулах чиглэлд эрдэм шинжилгээний үндэслэл бүхий дүн шинжилгээг өгчээ. Тус хугацааны туршлага нь цаашид шүүхийн ачааллын тэнцвэржүүлэлт, технологийн шинэчлэл, хүний нөөцийн чадавхийг бэхжүүлэх стратегийг боловсруулахад шаардлагатай суурь судалгаа болон үлджээ.