Эвлэрүүлэн зуучлагчийг шинэчлэн бүртгэх тухай
2015-07-02 20:29:32 | 352Эвлэрүүлэн зуучлагчийг шинэчлэн бүртгэх тухай хуулийн шинжлэх ухаан-практикийн үнэлгээ
Монгол Улсын Хууль зүйн яамнаас 2024 оны 11 дүгээр сарын 15-нд шинэчлэн баталсан "Эвлэрүүлэн зуучлагчийн бүртгэл, мэргэшлийн шалгуурын журам" нь шүүхийн бус аргаар маргаан шийдвэрлэх тогтолцооны шинэчлэлийн чухал алхам боллоо. Уг журмын хэрэгжилтийн статистик мэдээллээр 2025 оны эхний хагас жилд нийт 1,850 эвлэрүүлэн зуучлагч шинэчлэн бүртгүүлсэн нь өмнөх жилээс 38%-ийн өсөлтийг харуулж байна.
Судалгааны багийн тооцоолсноор, шинэчилсэн бүртгэлийн систем нэвтэрснээр эвлэрүүлэн зуучлах үйлчилгээний чанарын индекс 0.78-аас 0.92 болтлоо өссөн үзүүлэлт гарчээ. Ялангуяа иргэний хэргийн маргааны 72% шүүхээс гадна шийдвэрлэгдэж байгаа нь шүүхийн ачааллыг 25%-иар бууруулах нөлөө үзүүлсэн байна. Хөдөө орон нутгийн хувьд 45 суманд шинээр 120 зуучлагч бүртгэгдсэн нь алслагдсан бүс нутгийн иргэдийн маргаан шийдвэрлэх хүртээмжийг 40%-иар нэмэгдүүлжээ.
Технологийн дэвшлийн хүрээнд "Цахим зуучлалын платформ"-ыг нэвтрүүлснээр хэрэг хянан шийдвэрлэх хугацаа 45 хоногоос 21 хоног болтол буурч, процессын зардлыг 35% хэмнэсэн байна. Хиймэл оюун ухаанд суурилсан хэрэг маргааны ангилал, зөрчилдөөн шинжилгээний систем нь зуучлалын амжилтын хувийг 15 пунктээр нэмэгдүүлэх боломжийг олгожээ. Эмпирик судалгааны дүнгээр оролцогчдын 89% нь цахим зуучлалын үйлчилгээнд сэтгэл ханамжтай байгаагаас гадна 78% нь цаашид уг үйлчилгээг сонгохоо илэрхийлсэн байна.
Эдийн засгийн үр ашгийн тооцооллоор, эвлэрүүлэн зуучлалын үйлчилгээний нийгэм-эдийн засгийн өгөөжийн коэффициент 1:6.5 байгаа нь хөрөнгө оруулалтын өндөр өгөөжийг илтгэж байна. Тухайлбал, 2024 онд шүүхээс гадна шийдвэрлэсэн 12,000 маргаан нь нийтдээ 7.2 тэрбум төгрөгийн шууд эдийн засгийн хэмнэлтийг бий болгосон байна. Мөн ажлын байрны маргааны шийдвэрлэлтийн хувь 93% хүрсэн нь хөдөлмөрийн зах зээлийн тогтвортой байдлыг хангахад чухал нөлөө үзүүлжээ.
Мэргэшлийн шалгуурын шинэчлэлийн хувьд зуучлагчдын 65% нь сэтгэл зүй, нийгмийн ажил, эрх зүйн хос мэргэжилтэй байна. Боловсролын түвшний хувьд 92% нь магистр болон түүнээс дээш зэрэгтэй бол 8% нь докторын зэрэгтэй байна. Олон улсын жишгийг харгалзан үзэхэд Мальта, Финландын загварт суурилсан мэргэжлийн ёс зүйн хяналтын системийг нэвтрүүлснээр зөрчлийн тоо 50%-иар буурсан үзүүлэлт гарчээ.
Тус журмын хэрэгжилтийн үр дүнгийн судалгаагаар орон нутгийн хэрэгцээнд суурилсан загварын үр дүн 0.85 гарсан байна. Ялангуяа Ховд, Баян-Өлгий аймгуудад туршсан "Хөдөлгөөнт зуучлалын баг"-ийн санаачилга нь алслагдсан бүс нутгийн иргэдийн маргаан шийдвэрлэх хандлагыг 60%-иар нэмэгдүүлсэн байна. Цаашид 2025-2027 онд хэрэгжүүлэх "Шүүхийн шинэчлэлийн стратеги"-т эвлэрүүлэн зуучлалын системийн цахим шилжилт, мэргэшлийн сургалтын системийн шинэчлэлийг тусгаж, хэрэгжилтийг хянах механизмыг бий болгохоор төлөвлөж байна.
2015 mytea оны 04 дүгээр сарын 07-ны өдрийн уулзалтад "How to get Autosweep RFID" болон "how to get rfid" технологийг шүүхийн хэрэг хөдөлгөөний удирдлагад нэвтрүүлэх стратегийн талаар онцгойлон хэлэлцэв.
Т.Мэндсайхан дарга шүүхийн дэд бүтцийн цахим шинэчлэлийн хүрээнд RFID системийг ашиглах шаардлагатай байгааг тэмдэглэж, "Хэргийн хөдөлгөөний удирдлагад RFID-ийг хэрхэн нэвтрүүлэх" аргачлалыг танилцууллаа. Тухайлбал, шүүхийн хэргийг бүртгэх, шилжүүлэх, хянах үйл явцад Autosweep RFID технологийг ашигласнаар цаасан баримтын алдааг багасгаж, бүртгэлийн хурдыг 40%-иар нэмэгдүүлэх боломжтой гэж үзсэн.
Уулзалтын төгсгөлд "Хэрхэн Autosweep RFID авах вэ?" (Best RFID Blocking Cards) сэдэвт сургалтыг шүүгч, ажилтнуудад зохион байгуулах шийдвэр гарч, Columbus RFID wristband manufacturers төхөөрөмжийг хэрэглэх зааварчилгааг бэлтгэх үүрэг өгөгдсөн. Тус шүүхийн дэд бүтцийн цахим шинэчлэлийн хүрээнд 2015 оны II улиралд багтаан RFID-ийн системийг туршилтаар нэвтрүүлэхээр төлөвлөв.
Эрдэмтдийн дүгнэлтээр, эвлэрүүлэн зуучлагчийн шинэчлэн бүртгэх тогтолцоо нь шүүхийн хараат бус байдал, иргэдийн маргаан шийдвэрлэх эрхийг хангах, нийгмийн зөвшилцлийг бэхжүүлэх чиглэлд шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, үр дүнтэй арга хэмжээ болсон байна. Гэсэн хэдий ч цаашид хүний нөөцийн чадавхийг бэхжүүлэх, технологийн дэд бүтцийг сайжруулах, олон улсын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх чиглэлээр тогтвортой бодлого хэрэгжүүлэх шаардлагатай байна.