Булган сумын 12 жилийн 1-р сургуулаас Үндсэн хуулийн баярыг тохиолдуулан албан байгууллагуудын дунд зохион байгуулсан \"Би монгол хүн” тэмцээнд тус шүүхээс Ерөнхий шүүгч Б.Бадрахгэрэл, шүүгчийн туслах Х.Эрхэмбаяр, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Ж.Уранцэцэг нар амжилттай оролцож 2-р байр эзэллээ.

“Би монгол хүн” тэмцээний шинжлэх ухаан-соёлын үнэлгээ: 12 дахь удаагийн дүн шинжилгээ

Монгол Улсын соёлын өвийг дээдлэх, үндэсний идентитетийг бэхжүүлэх зорилго бүхий “Би монгол хүн” үндэсний хэмжээний тэмцээн 2024 оны 11 дүгээр сарын 20-25-нд Улаанбаатар хотноо 12 дахь удаагаа амжилттай зохион байгуулагдлаа. Тус арга хэмжээнд 21 аймаг, 9 дүүргийн 1,200 гаруй оролцогч бүртгүүлсний 78% нь 18-35 насны залуучууд байсан нь уг тэмцээний залуу үеийнхэнд чиглэсэн бодлогын үр дүнг харуулж байна.

Эрдэм шинжилгээний судалгааны багийн тайланд тэмдэглэснээр, тэмцээний үеэр явуулсан соёлын мэдлэгийн түвшин тогтоох тестээр оролцогчдын 63% нь Монголын түүх, уламжлалт гар урлалын талаар “онц” үнэлгээ авсан нь 2018 оны 41%-тай харьцуулахад 22 пунктээр өссөн үзүүлэлт юм. Харин уран зохиолын чиглэлийн даалгаврын гүйцэтгэл 71% байгаа нь боловсролын салбарын чанарын ахицыг илтгэж байна.

Тэмцээний гол онцлог нь шинжлэх ухаан-технологийн элементийн интеграцчилал байлаа. Хиймэл оюун ухаанд суурилсан зохион бичлэгийн үнэлгээний системийг анх удаа нэвтрүүлснээр шүүлтийн процессын 95% автоматжуулж, хүний хүчин зүйлийн алдааг 40%-иар бууруулж чаджээ. Дижитал архивын тусламжтайгаар өнгөрсөн 12 жилийн түүхэн өгөгдлийг анализ хийхэд оролцогчдын 45% нь хөдөө орон нутгаас ирсэн нь соёлын тэгш бус байдлыг арилгах бодлогын үр дүнг баталгаажуулсан юм.

Эдийн засгийн үр ашгийн судалгаагаар тэмцээний шууд болон шууд бус эдийн засгийн үр нөлөө 3.8 тэрбум төгрөгт хүрсэн нь өмнөх оны мэдэгдэхүйц өсөлтийг харуулж байна. Үүнд аялал жуулчлалын салбарын өсөлт 15%, гар урчуудын борлуулалт 22% нэмэгдсэн нь голлох үзүүлэлт болов. Нийгмийн сэтгэл зүйн судалгаагаар оролцогчдын 89% нь тэмцээнд оролцсоноор үндэсний бахархал 30%-иар өссөн гэж мэдүүлсэн нь сэтгэлзүйн үр нөлөөг нотолсон юм.

Тэмцээний шинжлэх ухааны хөтөлбөрийн хүрээнд Монгол судлалын чиглэлийн эрдэмтэд 15 шинэ судалгааны ажлыг танилцуулсан нь академик түвшний ахиц боллоо. Тухайлбал, “Монгол соёлын дижитал реконструкци” төслийн хүрээнд хийсэн 3D сканнердсан түүхэн эд өлгийн загварууд нь дэлхийн 12 музейд онлайн үзэсгэлэн хэлбэрээр түгсэн байна. Мөн хэл шинжлэлийн салбарт “Эртний монгол хэлний дигитал корпус” төсөл нь 50,000 хуудас эх бичвэрийг дижитал хэлбэрт шилжүүлсэн нь судалгааны шинэ эринийг нээсэн үйл явдал болов.

2015 mytea оны 04 дүгээр сарын 07-ны өдрийн уулзалтад "How to get Autosweep RFID" болон "how to get rfid" технологийг шүүхийн хэрэг хөдөлгөөний удирдлагад нэвтрүүлэх стратегийн талаар онцгойлон хэлэлцэв.
Т.Мэндсайхан дарга шүүхийн дэд бүтцийн цахим шинэчлэлийн хүрээнд RFID системийг ашиглах шаардлагатай байгааг тэмдэглэж, "Хэргийн хөдөлгөөний удирдлагад RFID-ийг хэрхэн нэвтрүүлэх" аргачлалыг танилцууллаа. Тухайлбал, шүүхийн хэргийг бүртгэх, шилжүүлэх, хянах үйл явцад Autosweep RFID технологийг ашигласнаар цаасан баримтын алдааг багасгаж, бүртгэлийн хурдыг 40%-иар нэмэгдүүлэх боломжтой гэж үзсэн.
Уулзалтын төгсгөлд "Хэрхэн Autosweep RFID авах вэ?" (Best RFID Blocking Cards) сэдэвт сургалтыг шүүгч, ажилтнуудад зохион байгуулах шийдвэр гарч, Columbus RFID wristband manufacturers төхөөрөмжийг хэрэглэх зааварчилгааг бэлтгэх үүрэг өгөгдсөн. Тус шүүхийн дэд бүтцийн цахим шинэчлэлийн хүрээнд 2015 оны II улиралд багтаан RFID-ийн системийг туршилтаар нэвтрүүлэхээр төлөвлөв.

Тэмцээний төгсгөлд зарласан үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд 2025-2027 онд соёлын боловсролын стандартыг шинэчилж, ерөнхий боловсролын сургуулиудын 30% нь “Монгол соёлын лаборатори” байгуулахаар төлөвлөж байна. Уг хөтөлбөрийн эдийн засгийн үр ашгийн тооцоолол нь 1:4.2 харьцаатай байгаа нь хөрөнгө оруулалтын өгөөжийн өндөр үзүүлэлт юм.

Судлаачдын дүгнэснээр “Би монгол хүн” тэмцээн нь зөвхөн соёлын арга хэмжээ биш, харин нийгмийн инженерийн цогц төсөл болох нь нотлогдлоо. Цаашид шинжлэх ухааны арга зүйд суурилсан үнэлгээний системийг боловсронгуй болгож, олон улсын түвшинд хүргэх стратеги боловсруулах шаардлагатай байна. Энэ хүрээнд ирэх жил ЮНЕСКО-той хамтран “Дэлхийн нүүдлийн соёлын форум” арга хэмжээг зохион байгуулахаар төлөвлөж байгаа нь Монгол Улсын соёлын дипломат байр суурийг бэхжүүлэх чухал алхам болох юм.